A bɛ se ka kɛ ko mɔgɔ o mɔgɔ ye ɲɛnamaya sɔrɔ biologi kalan dɔ la lise la, o ye Miller-Urey ka kɔrɔbɔli mɛn, o min ye hakilina in sinsin ko ɲɛnamaya chimie tun bɛ se ka bɔ Dugukolo fiɲɛbɔ fɔlɔ la. Tiɲɛ na, o ye « sanpɛrɛn ye buteli kɔnɔ », o ye galasi sigicogo ye min datugulen don, min bɛ gaziw i n’a fɔ mɛtanɛni, amoniyɔmu, idɔrɔzi ani ji ɲagami ni elekitorode fila ye walasa ka sɔgɔsɔgɔninjɛ dɔ di min bɛ sanpɛrɛn yeelenw ladege sankolo la sani ɲɛnamaya daminɛ ka kɛ. [Miller] ni [Urey] y’a jira ko asidi aminikiw (poroteyini jɔlifɛnw) bɛ se ka labɛn sani ɲɛnamaya ka kɛ.
San 70 ka taa ɲɛ teliya la ani Miller-Urey bɛ nafa sɔrɔ hali bi, laala ka tɛmɛ o kan yɛrɛ n’an b’an ka sɔgɔsɔgɔninjɛw janya sankolo la ani ka cogoyaw sɔrɔ minnu ni Dugukolo fɔlɔ bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na. Nin Miller-Urey ka fɛn caman sɛmɛntiyalen in ye jamanadenw ka dɔnniya ka cɛsiri ye walasa ka klasiki kɔrɔbɔli dɔ kura ye walasa ka se ka nin kɔlɔsili ninnu kɛ, wa fana, laala, a bɛ se ka diya dɔrɔn ko foyi tɛ i yɛrɛ ka garazi kɔnɔ min bɛ se ka kɛ sababu ye ka ɲɛnamaya ka kemikɛli kɛ.
[Markus Bindhammer ka] sigicogo bɛ tali kɛ [Miller] ni [Urey] ka sigicogo la cogo caman na, nka danfaraba min bɛ u ni ɲɔgɔn cɛ, o ye ka plasma kɛ fanga sɔrɔyɔrɔ ye sanni ka kɛ kuran bɔli nɔgɔman ye. [Marcus] ma a ka baara kɛcogo ɲɛfɔ ka ɲɛ, n’o tɛ, n’a ma fɔ ko joli-sira-funu funteni ka bon fo a bɛ se ka azote (azote) kɛ minɛn kɔnɔ, o la, o bɛ kɛ sababu ye ka oksizɛni dɛsɛ sigida wajibiyalen di. Plasma bɔli bɛ kɔlɔsi ni mikrokontrɔla ni MOSFETw ye walasa ka elekitorodew bali ka wuli. Ani fana, fɛnɲɛnamafagalan minnu bɛ yan, olu tɛ mɛtan ni amoniyɔmu ye, nka asidi foromiki jilama dɔ don, bawo asidi foromiki ka siginiden spektral sɔrɔla sankolo la ani bawo a bɛ ni kemikaliya nafama ye min bɛ se ka kɛ sababu ye ka asidi aminikiw dilan.
A fɔ man di nka hali n’a y’a sɔrɔ minɛnw ni kɔrɔbɔli taabolo ka nɔgɔn kosɛbɛ, jaabiw hakɛ jateminɛni bɛ minɛn kɛrɛnkɛrɛnnenw de wajibiya. [Markus] bɛna a ka misaliw ci ka don walasa ka sɛgɛsɛgɛli kɛ, o la an t’a dɔn kɔrɔbɔliw bɛna min jira fɔlɔ. Nka yan sigicogo ka di an ye kosɛbɛ, o min b’a jira ko hali kɔrɔbɔlibaw nafa ka bon ka segin u kan bawo i t’a dɔn abada i bɛna min sɔrɔ.
A tun bɛ iko Miller ka kɔrɔbɔli bɛna kɛ sababu ye ka fɛn kuraw sɔrɔ minnu nafa ka bon kosɛbɛ. San 40 ni kɔ o kɔfɛ, a ka baara laban surunyalen, a y’a jira ko o ma kɛ i n’a fɔ a tun jigi b’a la cogo min na walima a tun b’a fɛ cogo min na. An ye fɛn caman kalan sira kan, nka fo ka na se bi ma, an yɔrɔ ka jan ni fɛnɲɛnama lakika ye. Mɔgɔ dɔw bɛna a fɔ i ye cogo wɛrɛ la. Aw ye u ka minɛnw lajɛ.
N ye Miller-Urey kalan koleji biologi kalanw na san 14 kɔnɔ. U tun bɛ u ka waati ɲɛfɛ dɔɔnin dɔrɔn. An ye fɛn misɛnninw sɔrɔ sisan minnu bɛ se ka ɲɛnamaya jɔli fɛnw jɔ. A jirala ko farikolojɔlifɛnw bɛ se ka ADN ni fɛn wɛrɛw dilan. San 30 kɔnɔ, an bɛna fɛnɲɛnamaw bɔyɔrɔ tariku fanba dɔn, fo don kura ka se – sɔrɔli kura.
Ni i bɛ baara kɛ ni an ka siti ye ani an ka baarakɛminɛnw ye, i bɛ sɔn k’a jira k’an ka baarakɛcogo, an ka baarakɛcogo ani an ka piblisite cookies bilali.learn more